Commencement speech KULeuven, juli 2022

(English text-version of the speech can be found here)

Op 6 juli kreeg ik de eer van Prof. Paul Herijgers, decaan Faculteit Geneeskunde KU Leuven, om de commencement speech te geven tijdens de proclamatie van onze Master in de Geneeskunde 2022. Ik sprak de 1600 aanwezigen toe over “basiswaarden voor goede zorg” en gebruikte mijn eigen recente ervaring als patiënt om dit eerder abstracte begrip wat meer kleur te geven. Ik spreek over waardigheid & respect, holisme, partnership en vriendelijkheid, maar ook over buikpijn, Pethidine, hoogmoed, de post-covid generatie, mango’s en de mooie jonge verpleegkundige … De speech kan u hier herbekijken.

Dank aan Astrid Van Wilder voor de video editing, topwerk as usual !

The English text-version of the speech (thanks for translation to Deepl) can be found here:

Presenting our Multidimensional Quality Model at the International Forum on Quality in Gothenburg, Sweden.

An overview of our experience at the IHI BMJ International Forum on Quality In Healthcare, Gothenburg, Sweden can be found in the article I wrote on my LinkedIn profile. Thanks to Peter Lachman & Paul Batalden for this great collaboration on our Multidimensional Quality Model and your mentorship.

The model was published in F1000 research.

If you are interested why I post a picture of Maureen Bisognano with our model … take a look at LinkedIn VIA THIS LINK.

Is het toeval, onnodig of broodnodig om 10 jaar later … nog steeds maandelijks een lezing te geven waarmee we Second Victim uit de taboesfeer proberen te halen?

Meer dan 10 jaar geleden werd onze onderzoekslijn rond Second Victim opgestart binnen de faculteit Geneeskunde van de KU Leuven. De aanleiding was een examenavond op een hete dag in juni. Het waren twee artsen die me tijdens hun mondelinge examen, en die vlak na elkaar aan de beurt kwamen, vertelden over een ernstig incident dat ze meegemaakt hadden en welke blijvende impact het op hen had. Ik heb die nacht niet goed geslapen … en nam de volgende dag contact op met mijn collega’s van Institute for Healthcare Improvement te Boston … toen ging de bal aan het rollen en brachten we het Second Victim gedachtengoed op de agenda in België.

In 2011 ging Deborah Seys, als masterproefstudente, nu gedoctoreerd en isDr. Seys nog steeds als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan het LIGB, met dit onderwerp aan de slag. Ze verzamelde de eerste data rond Peer Support systemen en schreef twee literatuur reviews. Uit je masterproef drie internationale publicaties halen … je moet het maar doen. Eentje over het concept Second Victim, eentje over ondersteuningsmechanismen en een manuscript over Peer Support in Vlaamse algemene en psychiatrische ziekenhuizen. Ze werden allen gepubliceerd in internationale tijdschriften en worden vandaag de dag nog vaak geciteerd. Nu in 2022 dienen de literatuurreviews als opstart voor het uitwerken van een nieuwe internationale definitie rond “Second Victim” voor het European Research Network on Second and Third Victim (ERNST-COST).

Na deze eerste verkennende onderzoeksfase ging Dr. Eva Van Gerven in haar doctoraatsonderzoek dieper in op het thema. Verschillende studies werden uitgevoerd waarbij kwantitatieve en kwalitatieve onderzoeksmethoden gebruikt werden. Opleidingen werden uitgewerkt en Second Victim kreeg een plek in het FOD Patient Safety contract voor de Belgische ziekenhuizen. Eva publiceerde haar onderzoek in o.a. Medical Care en de BMJ Open. Op basis van haar doctoraat werd nadien in Nederland de impact en duurtijd van reacties op Second Victims verder onderzocht en gepubliceerd in BMJ Open, in Journal of Nursing Management en in European Journal of Public Health. Tijdens de COVID pandemie lag haar onderzoek aan de grondslag van de Power To Care bevragingen binnen De Zorgsamen en Sciensano.

In de voorbij jaren gaven we tal van lezingen op basis van deze onderzoeken en bleef het thema aandacht krijgen, zoals recent nog bij de deelpopulatie van Anesthesiologen, zoals gepubliceerd door Kristof Nijs in IJQHC.

Hoewel je zou denken dat het thema momenteel goed gekend is, alsook stilaan van de congresagenda zou verdwijnen, is het omgekeerde waar. Er blijft toch een taboesfeer hangen rondom dit thema. Op zaterdag 12 maart 2022 organiseerde de Orde der Artsen – Vlaams Brabant daarom een online symposium over “Artsen zijn (net als) mensen, ook in crisistijden”. Tijdens dit symposium, onder leiding van Prof. An Sermon en Dr. An Haekens, lichtte ik de verschillen en overeenkomsten toe tussen de impact van een patiëntveiligheidsincident (Second Victim) en de impact van de COVID19-pandemie op de arts. Hiervoor kon ik beroep doen op de gegevens uit het onderzoek van De Zorgsamen dat gepubliceerd werd in IJQHC alsook de publicatie die binnenkort verschijnt in Journal of Patient Safety.

BEKIJK DE OPNAME VAN DIT SYMPOSIUM HIER: https://vimeo.com/688379798/05a8d0595f (lezing start vanaf minuut 10)

https://vimeo.com/688379798/05a8d0595f

De huidige aandacht vanuit de medische wereld voor dit thema is niet toevallig. Gezien we steeds meer open communiceren met patiënten en naasten, worden artsen en andere zorgverleners ook steeds meer open over de impact die deze onbedoelde schade heeft op hen. Recent publiceerden het LIGB-KULeuven en het Vlaams Patiëntenplatform nog een Raamwerk voor Open Communicatie na een Patiëntveiligheidsincident. Dit raamwerk werd opgesteld in samenwerking met Zorgnet Icuro, de Orde der Artsen, Assuralia, NVKVV, de Vlaamse vereninging voor ombudsdiensten en de Vlaamse Vereniging voor Hoofdartsen. Wat stilaan gekend wordt in de sector onder de noemer “Open Disclosure” zal de volgende jaren steeds meer aandacht krijgen.

Deze Open Disclosure zorgt dat artsen, maar ook andere zorgverleners en zelfs dierenartsen, het taboe dat nog steeds heerst over Second Victim, stap voor stap achter zich laten. Persoonlijk denk ik dat, indien er één positief punt uit de COVID pandemie moet behouden blijven, dat het de openheid is om als zorgprofessionals te durven praten over de druk die er op hen heerst en wat deze druk met ons als mens doet. Dat was dan ook de reden waarom Arts In Nood op 29 maart 2022 een avondsymposium organiseerde rond Second Victim. Arts in Nood stelt zich tot doel om samen met andere betrokken organisaties en de overheid een preventiekader te creëren om zoveel mogelijk te voorkomen dat artsen met ernstige psychosociale problemen te kampen krijgen en om tijdig eventuele problemen te kunnen detecteren en aan te pakken. Tijdens het avondsymposium, dat ik wegens een Covid besmetting vanuit quarantaine mocht volgen, ging ik online in gesprek met Dr. Michel Bafort, voorzitter van Arts in Nood en met Dr. Bart Van Daele, psychiater maar voor mij een oude bekende. Met Bart werkte ik aan het begin van mijn loopbaan op Gasthuisberg samen, hij was er de CEO, ik was er toen stafmedewerker Operationeel Beleid. Nu zoveel jaren later, mochten we in gesprek gaan over de impact van patiëntveiligheidsincidenten op artsen en wat de rol daarbij is van psychologische veiligheid.

BEKIJK DE OPNAME VAN DIT SYMPOSIUM HIER: https://webinars.artsinnood.be/webinar/second-victim

https://webinars.artsinnood.be/webinar/second-victim

Wenst u meer informatie over dit thema, bekijk dan zeker nog even onze website www.secondvictim.be of neem gerust contact met me op.

Jan, wees maar zeker “Het deeg blijft rijzen!”

Op zaterdag 20 november 2021, op 82 jarige leeftijd overleed Jan Peers. Gekend als Professor Peers, de vader van Gasthuisberg, die jarenlang talrijke belangrijke posities bekleedde in de gezondheidszorg. Ik leerde hem kennen als dé professor die binnen kwam in het auditorium en waardoor het muisstil werd. Hij maakte indruk nog voor hij iets verteld had … en vertellen dat kon hij.

Jaren later werd ik door Jan aangesproken in Oud-Turnhout, op de nieuwjaarsreceptie van het Wit-Gele Kruis Vlaanderen, ik herinner me het nog alsof het gisteren was. Jan zei me “Wij gaan hier straks samen iets eten want ik moet je spreken. Je zou voor mij in de komende weken eens een paar dingen moeten doen en uitzoeken .” Waarop ik antwoordde “Ja maar professor … ik ben niet ingeschreven voor het diner en zal dat ook even met mijn bazen moeten bespreken of dat lukt.” “Niet mee inzitten, je zet je naast mij aan tafel en betreffende uw bazen, ik heb het hun al gezegd en het is oké.” … en zo gebeurde het ook …

De jaren die erop volgden had ik het genoegen om vaak met Jan op te trekken. Het was een privilege. Samen zetten we Zorgnet Brussel, nu Huis voor Gezondheid, op de kaart. Ik mocht mee naar kabinetten, mocht dossiers voor hem voorbereiden. Jan zorgde ervoor dat we de European Pathway Association konden opstarten. Hij zette als eerste zijn handtekening, wij volgden. We haalden dankzij Jan onze belangrijke grants rond zorgpaden binnen, waardoor meerdere high-potentials konden doctoreren. Vandaag de dag zijn er nog steeds doctoraten en internationale projecten gaande die hierop verder bouwen. Hij introduceerde mij en vele collega’s op het juiste moment bij de juiste persoon. Dat was één van zijn talrijke talenten.

Een ander talent was je doen nadenken … dat ging altijd op dezelfde wijze, meestal eerst via telefoon “Dag Kris, ‘t is Jan hier, stoor ik? Ge moet eens nadenken over …” En als Jan zei “Ge moet eens nadenken”, dan bedoelde hij: Zoek eens een paar dingen op, kom dan naar mij thuis, en we bespreken dat samen. Als ik dan in het begin vroeg “En tegen wanneer heb je dat nodig Jan?” … was het antwoord “Awel ik ben daar nu mee bezig, maar het is niet dringend hoor.” De dag nadien dronken we dan koffie, geserveerd door zijn lieve echtgenote, de immer charmante Mia, aan de ronde of vierkante tafel bij hem in de woonkamer met zicht op de tuin of in de keuken, of soms ook in zijn ronde kantoor, maar dat gebeurde niet zo vaak … en altijd kreeg ik nog wel wat uitleg over de historiek van de gezondheidszorg of vertelde hij me iets over één of ander kunstwerk uit zijn eigen collectie. Ik verliet huize Peers altijd met veel positieve energie … met een zoen van Mia en dan toch nog tien minuten buiten napraten, met zicht op Herent tot in Mechelen. Dan kwam er altijd nog wel een anekdote over de kleinkinderen, over Koen zijn voetbal of had Kristine gebeld uit New York en was Mia onderweg naar ergens iets voor de kleinkinderen. Dan vroeg hij hoe het ging met Skrallan haar praktijk en moest ik de groeten doen aan Manon en Toon. Zijn ogen straalden!

Later werd Jan ziek, het ging steeds moeilijker, Jan was snel moe maar de fierheid bleef én het geheugen was er zeker nog. Ik bleef aan Jan de dingen vertellen waar ik mee bezig was, ik stelde hem de vragen die ik kreeg van mijn assistenten … en hij stelde dan vragen terug en reflecteerde of meestal vertelde hij een verhaal over hoe hij soortgelijke uitdaging ooit was aangegaan … en dit altijd op een wijze zoals enkel een topmentor dat kan. Hij was fier over wat hij bereikt had, fier op zijn medewerkers, van de grootste prof tot zijn warme relatie met de bewaker, hij was niet rancuneus over wat er gebeurd was, vertellen deed hij met respect voor de mening van de betrokkenen, altijd waren er weer nieuwe opportuniteiten in zicht, altijd weer mooie uitdagingen … “Denk maar eens na over …”.

Zo was ik begin 2018 bezig met mijn Mangomoment boek en op donderdag 8 februari in de late namiddag, had ik hier een gesprek over met Jan. Ik weet het nog exact, want ik vroeg Jan of ik ons gesprek mocht opnemen en heb dat geluidsfragment gelukkig heel goed bewaard. Ik heb er vandaag nog eens naar geluisterd … Op basis van dat gesprek schreef ik de Mangomoment reflectie “Blijft het deeg rijzen?”. Samen met Jan sleutelde ik de weken nadien aan de punten en komma’s, het moest niet gewoon goed zijn, het moest écht goed zijn, want “Dit is hoe ik echt denk over de zorg“, zei Jan.

Ik bewaar mooie, zeer mooie herinneringen aan Jan. De Covid pandemie zorgde er mee voor dat we elkaar de afgelopen tijd niet meer gezien hebben, maar Jan was nog wel vaak in mijn gedachten, zeker op de momenten dat ik weer een moeilijke vraag van iemand kreeg of een dilemma had en niet goed wist welke keuze ik zou maken … of telkens als ik naar “Stukken van mensen” keek … dan dacht ik “Wat zou Jan nu denken?” … dat gaan we gewoon blijven doen … nog weken, nog maanden, nog jaren … Dank Jan, het was een privilege !

Hieronder de reflectie van Jan uit het Boek Mangomoment, met een klein gebaar naar warmere zorg.”

Blijft het deeg rijzen?

Jan Peers, emeritus buitengewoon hoogleraar gezondheidszorgmanagement, KU Leuven, en jarenlang adviseur van verschillende ministers van Sociale zaken en Volksgezondheid.

Mangomomenten kunnen zeker ontstaan. Maar ze vereisen een bevorderende context. Gezondheid is ook het resultaat van heel veel factoren, van een complex systeem, dat daardoor niet eenvoudig is om te wijzigen. Eeuwenlang was zorg beperkt tot het verzorgen van de zieke en zwakke medemens. Dat kwam door de toenmalige beperktheid van de medische wetenschap. Er was niet veel technische kennis, maar wel veel caritas, veel zorg. Na de wereldoorlogen was gezondheidszorg een eerdere technische wereld, met de introductie van nieuwe middelen en technieken. In de afgelopen decennia werden onze topmedewerkers ook vooral geselecteerd op hun technische en innovatieve vaardigheden. Vandaag de dag wordt terug steeds meer aandacht gevraagd voor de combinatie tussen de wetenschappelijke en technische vaardigheden én het zorgaspect.

Gezien de effecten van zowel sociale als economische factoren op de algemene gezondheid, blijft het een uitdaging om dit alles als één globaal systeem te benaderen. Keuzes maken door wie dan ook binnen een organisatie, het beleid of de politiek is cruciaal, zeker op topniveau. Binnen de gezondheidszorg betekent het dat deze keuzes ervoor moeten zorgen dat alle mensen de kans moeten blijven krijgen om hun job zo professioneel mogelijk uit te voeren. Daarnaast moet er gewaakt worden dat, door onderlinge samenwerking tussen zorgprofessionals alsook tussen organisaties, de kennis en bekwaamheden optimaal ingezet worden om de gezondheid van de brede bevolking maximaal te bevorderen.

We moeten er zorg voor dragen dat we blijvende aandacht hebben voor zowel de harde als de zachte kant van de zorg. Met de extra aandacht voor Mangomomenten mag trouwens ook geen ommezwaai komen naar te veel aandacht voor de zachte kant, waardoor er minder aandacht of energie is voor uitstekende techniek of innovatie. Deze twee aspecten dienen in een gezond evenwicht gehouden te worden. Het komt erop neer dat mensen in hun professionele activiteit voldoening blijven vinden door op de beste manier vanuit hun specifieke rol een nuttige bijdrage te leveren.  

Maar optimale afstemming en samenwerking vraagt respect voor elkaar, vanuit alle beroepsgroepen alsook tussen de werkvloer en het bestuur. Ik vrees niet dat dit respect zal verminderen maar het deeg moet correct gekneed worden en mooi rijzen. En deeg laten rijzen dat gebeurt niet door het zomaar te blijven kneden, maar door enerzijds de juiste ingrediënten bij elkaar te voegen en dan het correct te bewerken. Dit moet gebeuren in de juiste omgeving alsook dient het deeg de tijd te krijgen om te rusten. Dit geldt ook zo bij organisatieontwikkeling. Er is ook nog nooit een mooi gebak ontstaan door meel gewoon naast melk, boter of gist te leggen, daar moet mee gewerkt worden in een goede omgeving. Nietsdoen met kwalitatieve ingrediënten geeft maar één resultaat, het zorgt er enkel voor dat die ingrediënten ieder op zich minder waard worden.

Een organisatie, in de gezondheidszorg of daarbuiten, zal pas goede kwaliteit blijven leveren als het haar bevlogen medewerkers kan houden. Het grootste effect van het Mangomoment is misschien wel dat het de medewerkers de energie geeft om het deeg te blijven kneden en te vormen tot wat de klant besteld heeft. Als je deze kleine positieve Mangomomenten niet meer meemaakt, dan rijst het deeg niet, of nog erger, gebeurt er misschien iets waardoor het deeg na een tijdje terug inzakt. Dat zie je ook in de zorg, men maakt bijvoorbeeld een fout, of er is een onbedoeld patiëntveiligheidsincident, net dan is het belangrijk dat de organisatie en maatschappij de mensen blijft ondersteunen en het team bij elkaar kan houden. Als dat de leidinggevenden lukt in moeilijke tijden, dan krijg je personeel dat de psychologische veiligheid heeft om net dat ietsje meer voor de patiënt te willen doen, maar ook in het voordeel de patiënt op een positieve manier buiten de lijntjes durft te kleuren. Het gaat niet alleen om willen maar ook om durven en daarvoor is wederzijds vertrouwen nodig in goede en zeker in slechte tijden.

Wil en durf zijn niet alleen nodig voor de verdere uitbouw en groei van de gezondheidszorg, maar zijn noodzakelijk in elke organisatie, in elke samenleving en in elk gezin. Mangomomenten kunnen helpen om de context te creëren zodat we deze complexe uitdaging blijven aangaan.

As COVID is still in town … we may not forget our bedside colleagues. De Zorgsamen still has important info for you!

During the first and second wave of the COVID pandemic in Flanders, I supported www.dezorgsamen.be with our Barometer research and by moderating the Zorgsamen webinars. The results of our Barometer research can be found here.

As nowadays, the COVID numbers are rising and we are at the start of the 4th wave, I hereby want to remind my Dutch speaking colleagues about the Zorgsamen Webinars and website. In these webinars you find lots of information on resilience and self care.

Recently I gave a lecture at the NVKVV conference in Ostend on this topic. I link the impact on the healthcare workforce with our multidimensional quality model and present the main findings of our Barometer study. Thanks to NVKVV, I can share the recording of this lecture (in Dutch).

MORE INFO:

  • COVID-19 is having a destructive impact on health-care workers’ mental well-being
    Kris Vanhaecht, Deborah Seys, Luk Bruyneel, Bianca Cox, Gorik Kaesemans, Margot Cloet, Kris Van Den Broeck, Olivia Cools, Andy De Witte, Koen Lowet, Johan Hellings, Johan Bilsen, Gilbert Lemmens, Stephan Claes
    International Journal for Quality in Health Care, Volume 33, Issue 1, 2021, 158, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzaa158
    Published: 03 December 2020

Multidimensionaal kwaliteitsmodel

Tijdens de voorbije maanden had ik de eer en het genoegen om samen met 2 goede vrienden te mogen werken aan een nieuw multidimensionaal kwaliteitsmodel. Wekenlang op vrijdagmiddag organiseerde Prof. Paul Batalden een TEAMS-meeting waaraan naast mezelf ook Dr. Peter Lachman deelnam. Paul is emeritus professor aan Dartmouth University in de US en senior fellow en mentor van vele fellows aan het Institute for Healthcare Improvement te Boston, waar ook ik hem leerde kennen als een inspirerend mentor en docent. Peter Lachman is pediater, was jarenlang de kwaliteitsman in Great Ormond Street Hospital te London, het bekende kinderziekenhuis, en fungeerde de afgelopen jaren als CEO van de International Society for Quality in Healthcare (ISQUA) waar ik ook voor optreed als expert.

Het is dit jaar 20 jaar geleden dat Crossing The Quality Chasm gepubliceerd werd door het Institute of Medicine (IOM). Een “landmark report” noemt men zulk manuscript. In dit boek beschrijft men voor het eerst de 6 dimensies van kwaliteit: safe, effective, efficient, timely, equity en patient-centered. Paul, Peter en ik dachten dat het na 20 jaar misschien wel tijd was voor een kritische reflectie op dit model.

Het resultaat van ons werk is te lezen in F1000 Research, een open access platform en het staat jou daar vrij om ons manuscript van de nodige commentaar, suggesties of bemberkingen te voorzien. Refereren naar het model doe je als volgt: Lachman P, Batalden P and Vanhaecht K. A multidimensional quality model: an opportunity for patients, their kin, healthcare providers and professionals to coproduce health. F1000Research 2021, 9:1140 (https://doi.org/10.12688/f1000research.26368.2).

Het “Lachman-Model”, zoals we het nu noemen, zullen we ook een belangrijke plaats geven in het nieuwe Vlaamse Kwaliteitsmodel voor algemene ziekenhuizen. Hierover verneemt u weldra meer. via LIGB-KULeuven en Zorgnet Icuro.

Enkele weken geleden mocht ik het model voorstellen op het Kwaliteit Leeft / Kwaliteit Blijft congres te Antwerpen. Indien interesse kan je de onderstaande video bekijken: “Vanhaecht, K (2021). Een Multidimensionaal Kwaliteitsmodel. Kwaliteit Blijft en Leeft 20 21”, VICO3, 29 april 2021, initiatief van GZA -ZNA, met de steun van Zorgnet-Icuro en gerealiseerd door acerio”.

Vanhaecht, K (2021). Een Multidimensionaal Kwaliteitsmodel. Kwaliteit Blijft en Leeft 20 21”, VICO3, 29 april 2021, initiatief van GZA -ZNA, met de steun van Zorgnet-Icuro en gerealiseerd door acerio.

A Podcast on Humanizing Healthcare

In September I had the pleasure to be interviewed by Dr. Mia Wessels, a junior doctor, good “Mangomoment” friend, and founder of Metanoia Health, a platform on Humanizing Healthcare. It was a great to talk to Mia about my work and hour shared views on the challenges we see for both healthcare and healthcare workers.

The interview is now published as a PODCAST. Listen HERE on Spotify. Sorry for my English speaking friends but it is in Dutch.

Interview KNACK MAGAZINE (Aug 2020)

Op 12 augustus verscheen interview in KNACK MAGAZINE over mentale gezondheid van zorgverleners tijdens COVID19.

Knack Aug 2020

De journalist, Michel Vandersmissen, die het onderwerp goed kende, belde me met de vraag of ik op de hoogte was van “Agressie van bezoekers tegen zorgverleners”. Dit was me niet gekend maar kan me er wel iets bij inbeelden én uiteraard is dat nooit aanvaardbaar maar zeker niet in deze tijden.

De zorg voor de zorgverlener blijft me zorgen baren en ik kijk niet uit naar de komende maanden waar extra werkdruk kan ontstaan als mensen zich niet houden aan de veiligheidsmaatregelen. Zeker de druk op huisartsen vind ik verontrustend. Indien een echte tweede, of derde coronapiek eraan komt, in combinatie met de “gewone griep” dan weet ik niet welk effect dit gaat hebben. Ook het aantal opnames in ziekenhuizen wordt onderschat. Momenteel (mid aug 2020) zijn dat er zo’n 25-30 per dag. Lijkt niet veel maar dat is verdomd wel een hele afdeling (gelukkig niet per ziekenhuis), maar toch mag je deze aantallen niet onderschatten.

Dus oproep:

  • hou je afstand,
  • draag je mondNEUSmasker,
  • durf elkaar aanspreken als iemand het “vergeten” is,
  • tracht te genieten van je bubbel,
  • hou goed contact met elkaar en
  • lieve collega’s “SELFCARE IS NOT SELFISH” !

Meer informatie over dit onderwerp verscheen in de voorbije maanden uitgebreid in de pers. Hier een overzicht dat Deborah Seys voor me maakte:

De Zorgsamen Barometer in de media

Datum Media Titel Link
12/08 Knack Magazine Agressie van bezoekers tegen zorgverleners “Het is de druppel te veel” https://www.knack.be/nieuws/belgie/agressie-van-bezoekers-tegen-het-zorgpersoneel-het-is-de-druppel-te-veel/article-normal-1628577.html
03/07 Geestelijk gezond Vlaanderen De ZorgSamen Barometer: zorgverleners tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk

 

https://www.geestelijkgezondvlaanderen.be/de-zorgsamen-barometer-zorgverleners-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft
02/07 Artsenkrant We zijn zo moe https://www.artsenkrant.com/actueel/we-zijn-zo-moe/article-normal-48447.html
02/07 Artsenkrant Ervaringen delen kan helend werken https://www.artsenkrant.com/magazine/ervaringen-delen-kan-helend-werken/article-normal-48351.html
30/06 HR Magazine Zorgwerkers zijn veerkrachtig maar hebben nood aan psychologische steun https://hrmagazine.be/nl/posts/zorgwerkers-zijn-veerkrachtig-maar-hebben-nood-aan-psychologische-ondersteuning
29/06 Grenzecho Der Akku ist leer: Das Pflegepersonal leidet unter der Corona-Krise https://www.grenzecho.net/38170/artikel/2020-06-29/der-akku-ist-leer-das-pflegepersonal-leidet-unter-der-corona-krise?
29/06 Le Soir Coronavirus: près d’un soignant sur cinq veut changer de métier https://www.lesoir.be/310158/article/2020-06-29/coronavirus-pres-dun-soignant-sur-cinq-veut-changer-de-metier?fbclid=IwAR37dgquRc6FRKkmIF0xvABvikuvsIZqaqs0Yb-DRyeO5SnQ-mCcYx6vSL4
06/2020 Zorgwijzer magazine Veerkracht bijtanken op www.deZorgSamen.be https://zorgwijzermagazine.be/personeel_organisatie/veerkracht-bijtanken-op-www-dezorgsamen-be/
29/06 ATV Een op de vijf zorgverleners wil stoppen https://atv.be/nieuws/een-op-de-vijf-zorgverleners-wil-stoppen
29/06 HLN 1 of de 5 zorgverleners denkt aan stoppen https://www.hln.be/de-krant/1-op-de-5-zorgverleners-denkt-aan-stoppen-ik-heb-nog-nachtmerries~a2521c93/
29/06 Nieuwsblad Een op de vijf zorgverleners wil stoppen https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200629_05003953
29/06 Zorgnet Icuro De ZorgSamen Barometer: medewekers tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk https://www.zorgneticuro.be/nieuws/de-zorgsamen-barometer-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft
29/06 Trudo FM Resultaten ZorgSamen Barometer Medewerkers tonen veerkracht maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk http://trudofm.be/2020/06/29/resultaten-zorgsamen-barometer-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk/
29/06 CT Paramedics Resultaten De ZorgSamen barometer https://ctparamedics.be/nl/blog/resultaten-de-zorgsamen-barometer
03/06 Vlaamse Ouderenraad Resultaten derde ZorgSamen barometer https://www.vlaamse-ouderenraad.be/onderzoek/welzijn-gezondheid-en-zorg/resultaten-derde-zorgsamen-barometer
3/06 Nursing Morele stress in tijden van corona https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7269895/
26/05 Vlaams Welzijnsverbond Resultaten tweede ZorgSamen barometer impact crisis op psychisch welzijn van de medewerkers zorg en welzijn blijft hoog https://www.vlaamswelzijnsverbond.be/nieuws/resultaten-tweede-zorgsamen-barometer-impact-crisis-op-psychisch-welzijn-van-medewerkers-zorg
15/05 De Morgen Angst en stress bij het zorgpersoneel is torenhoog https://www.demorgen.be/nieuws/angst-en-stress-bij-het-zorgpersoneel-is-torenhoog~b8027037/?referer=https%3A%2F%2Fnews.google.com%2F
15/05 De Standaard Zorgsector maakt zich zelf zorgen (en voelt zich schuldig) https://www.standaard.be/cnt/dmf20200515_04960487
15/05 HLN 1 op de 3 zorgverleners voelt zich schuldig uit vrees het virus over te dragen: “Thuis durven ze hun kinderen zelfs niet te knuffelen”

 

https://www.hln.be/de-krant/1-op-de-3-zorgverleners-voelt-zich-schuldig-uit-vrees-het-virus-over-te-dragen-thuis-durven-ze-hun-kinderen-zelfs-niet-te-knuffelen~a428ee4a/
15/05 Nieuwsblad Eén op drie zorgverleners kampt met schuldgevoelens en angst om familie te besmetten https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200515_04960477
15/05 Zorgnet Icuro Impact crisis op psychologisch welzijn van medewerkers in zorg en welzijn blijft groot (De ZorgSamen Barometer 2) https://www.zorgneticuro.be/nieuws/impact-crisis-op-psychisch-welzijn-van-medewerkers-zorg-en-welzijn-blijft-groot-de-zorgsamen
15/05 De Specialist Impact op psychologisch welzijn van zorgmedewerkers blijft groot (De ZorgSamen) https://www.despecialist.eu/nl/nieuws/impact-op-psychisch-welzijn-van-zorgmedewerkers-blijft-groot-de-zorgsamen.html
15/05 Domus Medica Resultaten 2e ZorgSamen Barometer: impact op zorgverleners blijft groot https://www.domusmedica.be/actueel/resultaten-2e-zorgsamen-barometer-impact-op-zorgverleners-blijft-groot
15/05 Medi-Sfeer Impact op psychisch welzijn van zorgmedewerkers blijft groot (De ZorgSamen) https://www.medi-sfeer.be/nl/nieuws/impact-op-psychisch-welzijn-van-zorgmedewerkers-blijft-groot-de-zorgsamen.html
14/05 Jobat Impact corona op zorgverlener niet te onderschatten https://www.jobat.be/nl/art/impact-corona-op-zorgverlener-niet-te-onderschatten
12/05 De Tijd Helft zorgverleners vermoeid en hyperalert https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/algemeen/helft-hulpverleners-vermoeid-en-hyperalert/10226004.html
05/05 Zorgnet Icuro Online platform: De ZorgSamen: veerkracht van zorgverleners verhogen tijdens én na de crisis https://www.zorgneticuro.be/nieuws/online-platform-de-zorgsamen-veerkracht-van-zorgverleners-verhogen-tijdens-%C3%A9n-na-de-crisis
20/04 VUB Today Interuniversitair onderzoek legt zware impact COVID-19 op mentaal welzijn zorgverleners bloot https://today.vub.be/nl/artikel/interuniversitair-onderzoek-legt-zware-impact-covid-19-op-mentaal-welzijn-zorgverleners-bloot
16/04 Artsenkrant Kwart artsen ‘Angstig’ door COVID-19 https://www.artsenkrant.com/magazine/kwart-artsen-angstig-door-covid-19/article-normal-46359.html
11/04 Knack Vier op de tien zorgverleners heeft angst https://www.knack.be/nieuws/belgie/vier-op-de-tien-zorgverleners-heeft-angst/article-news-1587461.html?cookie_check=1594226019
11/04 De Standaard Enquête onder zorgverleners: een op de drie is bang, de helft is vermoeid https://www.standaard.be/zoeken?keyword=zorgsamen
11/04 HLN Zorgverleners voelen impact coronacrisis: meer dan helft is vermoeid, een op drie is bang https://www.hln.be/nieuws/binnenland/zorgverleners-voelen-impact-coronacrisis-meer-dan-helft-is-vermoeid-een-op-drie-is-bang~a42b5394/
11/04 Nieuwsblad De zorgverleners zijn om en vermoeid: niet gezond om je voortdurend af te vragen of je niet iets fout doet https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200410_04920133

 

11/04 Zorgnet Icuro Resultaten bevraging naar psychisch welbevinden bij zorgverleners: 3 tot 7 maal meer ernstige klachten https://www.zorgneticuro.be/nieuws/resultaten-bevraging-naar-psychisch-welbevinden-bij-zorgverleners-3-tot-7-maal-meer-ernstige
11/04 Vlaamse Vereniging van Klinische Psychologen Resultaten eerste de “ZorgSamen” barometer 3 tot 7 maal meer ernstige klachten https://vvkp.be/nieuws/resultaten-eerste-de-zorgsamen-barometer-3-tot-7-maal-meer-ernstige-klachten
  De Morgen Bijna twintig procent van zorgverleners denkt aan stoppen https://www.demorgen.be/nieuws/bijna-twintig-procent-van-zorgverleners-denkt-aan-stoppen~b5905c51/
  Planet Health De ZorgSamen, veerkracht voor iederen in zorg en welzijn https://nl.planet-health.be/zorg-gezondheid/de-zorgsamen-veerkracht-voor-iedereen-in-zorg-en-welzijn/
  Doctors4Doctors De ZorgSamen – Medewerkers tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk https://www.doctors4doctors.be/nieuws/de-zorgsamen-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=de-zorgsamen-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk
  MediSquare Een op drie zorgverleners is bang, de helft is vermoeid https://www.medisquare.be/index.php/2020/04/14/een-op-de-drie-zorgverleners-is-bang-de-helft-is-vermoeid/?lang=nl
  Verso Net Impact van crisis op psychisch welzijn blijft groot https://verso-net.be/themas/hrwijs/hrwijs-detail/2020/05/25/Impact-van-crisis-op-psychisch-welzijn-blijft-groot

 

Interview ZORGVISIE over Mentale Nazorg bij COVID-19

‘Mentale nazorg voor zorgverlener is bittere noodzaak’

De continue mentale druk op artsen, verpleegkundigen, schoonmakers en andere zorgwerkers is vergelijkbaar met de impact van een calamiteit. Zonder adequate psychische ondersteuning is er op lange termijn groot risico op klachten als burn-out en PTSS. ‘Mentale nazorg is niet nice-to-have, maar bittere noodzaak’, zegt professor Kris Vanhaecht, expert second victim. ‘Klinisch leiderschap is ook durven praten over emoties.’
coronavirus-gov

DE STANDAARD: ‘Veilige zorg blijft belangrijk, maar warme babbel ook’

INTERVIEW DOOR VEERLE BEEL, Journaliste De Standaard, en verschenen in de weekendkrant op zaterdag 22 december 2019, naar aanleiding van de beslissing van GZA ziekenhuizen om te stoppen met JCI accreditering.

 

Wat vindt u van de keuze van de GZA-ziekenhuizen?

Kris Vanhaecht: ‘Of het de juiste keuze is, zullen we nooit weten. Als de kwaliteit er dezelfde blijft of stijgt, zullen tegenstanders van accreditering (het systeem van internationale audits om een kwaliteitslabel te krijgen, red.) zeggen: zie je wel, het kan zonder. Als de kwaliteit dezelfde blijft of daalt, zullen de believers zeggen: het was een foute keuze. We zullen niet weten wie gelijk heeft, want het is bijna onmogelijk om dit wetenschappelijk te onderzoeken. Hun keuze is in elk geval moedig. Veel ziekenhuizen twijfelen op dit moment. Soms moet je durven te springen en iets in beweging zetten.’

De audits met het oog op de accreditatie hebben wel verbetering gebracht.

‘Zeker, veel schepen zijn erdoor van koers veranderd. De aandacht voor kwaliteit en zeker patiëntveiligheid is de voorbije jaren absoluut gestegen. Er was een extern systeem nodig om zo’n grote verandering in gang te zetten. Er zijn dus zeker niet alleen negatieve effecten. Maar de Vlaamse inspectie bleef actief, en ook de kwaliteitsindicatoren zijn er nog. Het is moeilijk om de effecten van die triade uit elkaar te halen.’

Artsen zouden het moe zijn dat de accreditaties zo hard inzetten op patiëntveiligheid. Er is ook tijd nodig voor de patiënt zelf.

‘Het klopt dat de accreditaties het meest op veiligheid hebben gefocust. Dat is belangrijk: als ik zelf patiënt ben in een ziekenhuis, verwacht ik dat alles in orde is, tot in elk klein detail. Maar voor de manager, de arts en de verpleeg- en zorgkundige waren er misschien te veel regeltjes, te veel werkgroepen en te veel protocollen. In een sector onder druk leidt dat tot wat men “verandermoeheid” noemt. Ik hoor in het buitenland overal hetzelfde: er is een limiet bereikt.’

Het financiële plaatje speelde mee in de keuze van GZA om ermee te stoppen: jaarlijks besparen ze 600.000 euro.

‘Voor de manager, de arts en de verpleeg- en zorgkundige waren er misschien te veel regeltjes, te veel werkgroepen en te veel protocollen’ KRIS VANHAECHT Professor KU Leuven

‘Niet al dat geld gaat naar de accrediteurs. Ziekenhuizen moeten blijven investeren in verbeter­acties die echt nodig zijn. Er kan zeker wel bespaard worden op de hele business die rond het accreditatieverhaal is gebouwd, denk maar aan consultants die het ziekenhuis adviseren bij de hele voorbereiding en bij proefaudits, of vertalers en tolken die een graantje meepikken.’

Hoe de ziekenhuizen toch blijven motiveren om voor kwaliteit te gaan?

‘Veel zorgverleners vinden dat er in de kwaliteitsdiscussie te veel aandacht gaat naar wat fout kan gaan, en dat het positieve te weinig wordt belicht. Er moet ook tijd zijn voor die kleine, waardevolle momenten die een patiënt, familielid én zorgverlener een warm en veilig gevoel geven. Ik noem dat: “van incident tot Mangomoment”. Het is dankzij zulke warme babbels dat je personeel bevlogen en gemotiveerd zal blijven.’

Hebt u al een alternatief?

‘Op vraag van Zorgnet Icuro, de koepel van Vlaamse ziekenhuizen, is vorig jaar aan de KU Leuven een leerstoel opgericht om onderzoek te doen naar ‘de toekomst van het Vlaamse kwaliteitsbeleid’. Ik bekleed die samen met professor Dirk De Ridder. We worden door een ruime klankbordgroep ondersteund en willen samen zoeken wat wenselijk en haalbaar is.’

Hoe pakt u dat aan?

‘Ten eerste willen we nagaan wat de impact is geweest van het kwaliteitsbeleid van de afgelopen tien jaar. Meer dan acht op de tien ziekenhuizen hebben al toegezegd om mee te werken. Vervolgens willen we nagaan wat wenselijk én haalbaar is, onder meer door ook in voorbeeldlanden te gaan kijken. In het finale advies moet de lat wel hoog genoeg blijven. De kwaliteit moet erop vooruitgaan en mag niet stagneren.’

‘Ik weet niet of de Vlaamse zorginspectie over een paar maanden al klaar is om de kwaliteit van ziekenhuizen te bewaken en adviezen te geven. Dat zal nog moeten blijken.’

(Dit artikel verscheen op zaterdag 22 dec 2019 in De Standaard.)