Jan, wees maar zeker “Het deeg blijft rijzen!”

Op zaterdag 20 november 2021, op 82 jarige leeftijd overleed Jan Peers. Gekend als Professor Peers, de vader van Gasthuisberg, die jarenlang talrijke belangrijke posities bekleedde in de gezondheidszorg. Ik leerde hem kennen als dé professor die binnen kwam in het auditorium en waardoor het muisstil werd. Hij maakte indruk nog voor hij iets verteld had … en vertellen dat kon hij.

Jaren later werd ik door Jan aangesproken in Oud-Turnhout, op de nieuwjaarsreceptie van het Wit-Gele Kruis Vlaanderen, ik herinner me het nog alsof het gisteren was. Jan zei me “Wij gaan hier straks samen iets eten want ik moet je spreken. Je zou voor mij in de komende weken eens een paar dingen moeten doen en uitzoeken .” Waarop ik antwoordde “Ja maar professor … ik ben niet ingeschreven voor het diner en zal dat ook even met mijn bazen moeten bespreken of dat lukt.” “Niet mee inzitten, je zet je naast mij aan tafel en betreffende uw bazen, ik heb het hun al gezegd en het is oké.” … en zo gebeurde het ook …

De jaren die erop volgden had ik het genoegen om vaak met Jan op te trekken. Het was een privilege. Samen zetten we Zorgnet Brussel, nu Huis voor Gezondheid, op de kaart. Ik mocht mee naar kabinetten, mocht dossiers voor hem voorbereiden. Jan zorgde ervoor dat we de European Pathway Association konden opstarten. Hij zette als eerste zijn handtekening, wij volgden. We haalden dankzij Jan onze belangrijke grants rond zorgpaden binnen, waardoor meerdere high-potentials konden doctoreren. Vandaag de dag zijn er nog steeds doctoraten en internationale projecten gaande die hierop verder bouwen. Hij introduceerde mij en vele collega’s op het juiste moment bij de juiste persoon. Dat was één van zijn talrijke talenten.

Een ander talent was je doen nadenken … dat ging altijd op dezelfde wijze, meestal eerst via telefoon “Dag Kris, ‘t is Jan hier, stoor ik? Ge moet eens nadenken over …” En als Jan zei “Ge moet eens nadenken”, dan bedoelde hij: Zoek eens een paar dingen op, kom dan naar mij thuis, en we bespreken dat samen. Als ik dan in het begin vroeg “En tegen wanneer heb je dat nodig Jan?” … was het antwoord “Awel ik ben daar nu mee bezig, maar het is niet dringend hoor.” De dag nadien dronken we dan koffie, geserveerd door zijn lieve echtgenote, de immer charmante Mia, aan de ronde of vierkante tafel bij hem in de woonkamer met zicht op de tuin of in de keuken, of soms ook in zijn ronde kantoor, maar dat gebeurde niet zo vaak … en altijd kreeg ik nog wel wat uitleg over de historiek van de gezondheidszorg of vertelde hij me iets over één of ander kunstwerk uit zijn eigen collectie. Ik verliet huize Peers altijd met veel positieve energie … met een zoen van Mia en dan toch nog tien minuten buiten napraten, met zicht op Herent tot in Mechelen. Dan kwam er altijd nog wel een anekdote over de kleinkinderen, over Koen zijn voetbal of had Kristine gebeld uit New York en was Mia onderweg naar ergens iets voor de kleinkinderen. Dan vroeg hij hoe het ging met Skrallan haar praktijk en moest ik de groeten doen aan Manon en Toon. Zijn ogen straalden!

Later werd Jan ziek, het ging steeds moeilijker, Jan was snel moe maar de fierheid bleef én het geheugen was er zeker nog. Ik bleef aan Jan de dingen vertellen waar ik mee bezig was, ik stelde hem de vragen die ik kreeg van mijn assistenten … en hij stelde dan vragen terug en reflecteerde of meestal vertelde hij een verhaal over hoe hij soortgelijke uitdaging ooit was aangegaan … en dit altijd op een wijze zoals enkel een topmentor dat kan. Hij was fier over wat hij bereikt had, fier op zijn medewerkers, van de grootste prof tot zijn warme relatie met de bewaker, hij was niet rancuneus over wat er gebeurd was, vertellen deed hij met respect voor de mening van de betrokkenen, altijd waren er weer nieuwe opportuniteiten in zicht, altijd weer mooie uitdagingen … “Denk maar eens na over …”.

Zo was ik begin 2018 bezig met mijn Mangomoment boek en op donderdag 8 februari in de late namiddag, had ik hier een gesprek over met Jan. Ik weet het nog exact, want ik vroeg Jan of ik ons gesprek mocht opnemen en heb dat geluidsfragment gelukkig heel goed bewaard. Ik heb er vandaag nog eens naar geluisterd … Op basis van dat gesprek schreef ik de Mangomoment reflectie “Blijft het deeg rijzen?”. Samen met Jan sleutelde ik de weken nadien aan de punten en komma’s, het moest niet gewoon goed zijn, het moest écht goed zijn, want “Dit is hoe ik echt denk over de zorg“, zei Jan.

Ik bewaar mooie, zeer mooie herinneringen aan Jan. De Covid pandemie zorgde er mee voor dat we elkaar de afgelopen tijd niet meer gezien hebben, maar Jan was nog wel vaak in mijn gedachten, zeker op de momenten dat ik weer een moeilijke vraag van iemand kreeg of een dilemma had en niet goed wist welke keuze ik zou maken … of telkens als ik naar “Stukken van mensen” keek … dan dacht ik “Wat zou Jan nu denken?” … dat gaan we gewoon blijven doen … nog weken, nog maanden, nog jaren … Dank Jan, het was een privilege !

Hieronder de reflectie van Jan uit het Boek Mangomoment, met een klein gebaar naar warmere zorg.”

Blijft het deeg rijzen?

Jan Peers, emeritus buitengewoon hoogleraar gezondheidszorgmanagement, KU Leuven, en jarenlang adviseur van verschillende ministers van Sociale zaken en Volksgezondheid.

Mangomomenten kunnen zeker ontstaan. Maar ze vereisen een bevorderende context. Gezondheid is ook het resultaat van heel veel factoren, van een complex systeem, dat daardoor niet eenvoudig is om te wijzigen. Eeuwenlang was zorg beperkt tot het verzorgen van de zieke en zwakke medemens. Dat kwam door de toenmalige beperktheid van de medische wetenschap. Er was niet veel technische kennis, maar wel veel caritas, veel zorg. Na de wereldoorlogen was gezondheidszorg een eerdere technische wereld, met de introductie van nieuwe middelen en technieken. In de afgelopen decennia werden onze topmedewerkers ook vooral geselecteerd op hun technische en innovatieve vaardigheden. Vandaag de dag wordt terug steeds meer aandacht gevraagd voor de combinatie tussen de wetenschappelijke en technische vaardigheden én het zorgaspect.

Gezien de effecten van zowel sociale als economische factoren op de algemene gezondheid, blijft het een uitdaging om dit alles als één globaal systeem te benaderen. Keuzes maken door wie dan ook binnen een organisatie, het beleid of de politiek is cruciaal, zeker op topniveau. Binnen de gezondheidszorg betekent het dat deze keuzes ervoor moeten zorgen dat alle mensen de kans moeten blijven krijgen om hun job zo professioneel mogelijk uit te voeren. Daarnaast moet er gewaakt worden dat, door onderlinge samenwerking tussen zorgprofessionals alsook tussen organisaties, de kennis en bekwaamheden optimaal ingezet worden om de gezondheid van de brede bevolking maximaal te bevorderen.

We moeten er zorg voor dragen dat we blijvende aandacht hebben voor zowel de harde als de zachte kant van de zorg. Met de extra aandacht voor Mangomomenten mag trouwens ook geen ommezwaai komen naar te veel aandacht voor de zachte kant, waardoor er minder aandacht of energie is voor uitstekende techniek of innovatie. Deze twee aspecten dienen in een gezond evenwicht gehouden te worden. Het komt erop neer dat mensen in hun professionele activiteit voldoening blijven vinden door op de beste manier vanuit hun specifieke rol een nuttige bijdrage te leveren.  

Maar optimale afstemming en samenwerking vraagt respect voor elkaar, vanuit alle beroepsgroepen alsook tussen de werkvloer en het bestuur. Ik vrees niet dat dit respect zal verminderen maar het deeg moet correct gekneed worden en mooi rijzen. En deeg laten rijzen dat gebeurt niet door het zomaar te blijven kneden, maar door enerzijds de juiste ingrediënten bij elkaar te voegen en dan het correct te bewerken. Dit moet gebeuren in de juiste omgeving alsook dient het deeg de tijd te krijgen om te rusten. Dit geldt ook zo bij organisatieontwikkeling. Er is ook nog nooit een mooi gebak ontstaan door meel gewoon naast melk, boter of gist te leggen, daar moet mee gewerkt worden in een goede omgeving. Nietsdoen met kwalitatieve ingrediënten geeft maar één resultaat, het zorgt er enkel voor dat die ingrediënten ieder op zich minder waard worden.

Een organisatie, in de gezondheidszorg of daarbuiten, zal pas goede kwaliteit blijven leveren als het haar bevlogen medewerkers kan houden. Het grootste effect van het Mangomoment is misschien wel dat het de medewerkers de energie geeft om het deeg te blijven kneden en te vormen tot wat de klant besteld heeft. Als je deze kleine positieve Mangomomenten niet meer meemaakt, dan rijst het deeg niet, of nog erger, gebeurt er misschien iets waardoor het deeg na een tijdje terug inzakt. Dat zie je ook in de zorg, men maakt bijvoorbeeld een fout, of er is een onbedoeld patiëntveiligheidsincident, net dan is het belangrijk dat de organisatie en maatschappij de mensen blijft ondersteunen en het team bij elkaar kan houden. Als dat de leidinggevenden lukt in moeilijke tijden, dan krijg je personeel dat de psychologische veiligheid heeft om net dat ietsje meer voor de patiënt te willen doen, maar ook in het voordeel de patiënt op een positieve manier buiten de lijntjes durft te kleuren. Het gaat niet alleen om willen maar ook om durven en daarvoor is wederzijds vertrouwen nodig in goede en zeker in slechte tijden.

Wil en durf zijn niet alleen nodig voor de verdere uitbouw en groei van de gezondheidszorg, maar zijn noodzakelijk in elke organisatie, in elke samenleving en in elk gezin. Mangomomenten kunnen helpen om de context te creëren zodat we deze complexe uitdaging blijven aangaan.

As COVID is still in town … we may not forget our bedside colleagues. De Zorgsamen still has important info for you!

During the first and second wave of the COVID pandemic in Flanders, I supported www.dezorgsamen.be with our Barometer research and by moderating the Zorgsamen webinars. The results of our Barometer research can be found here.

As nowadays, the COVID numbers are rising and we are at the start of the 4th wave, I hereby want to remind my Dutch speaking colleagues about the Zorgsamen Webinars and website. In these webinars you find lots of information on resilience and self care.

Recently I gave a lecture at the NVKVV conference in Ostend on this topic. I link the impact on the healthcare workforce with our multidimensional quality model and present the main findings of our Barometer study. Thanks to NVKVV, I can share the recording of this lecture (in Dutch).

MORE INFO:

  • COVID-19 is having a destructive impact on health-care workers’ mental well-being
    Kris Vanhaecht, Deborah Seys, Luk Bruyneel, Bianca Cox, Gorik Kaesemans, Margot Cloet, Kris Van Den Broeck, Olivia Cools, Andy De Witte, Koen Lowet, Johan Hellings, Johan Bilsen, Gilbert Lemmens, Stephan Claes
    International Journal for Quality in Health Care, Volume 33, Issue 1, 2021, 158, https://doi.org/10.1093/intqhc/mzaa158
    Published: 03 December 2020

Multidimensionaal kwaliteitsmodel

Tijdens de voorbije maanden had ik de eer en het genoegen om samen met 2 goede vrienden te mogen werken aan een nieuw multidimensionaal kwaliteitsmodel. Wekenlang op vrijdagmiddag organiseerde Prof. Paul Batalden een TEAMS-meeting waaraan naast mezelf ook Dr. Peter Lachman deelnam. Paul is emeritus professor aan Dartmouth University in de US en senior fellow en mentor van vele fellows aan het Institute for Healthcare Improvement te Boston, waar ook ik hem leerde kennen als een inspirerend mentor en docent. Peter Lachman is pediater, was jarenlang de kwaliteitsman in Great Ormond Street Hospital te London, het bekende kinderziekenhuis, en fungeerde de afgelopen jaren als CEO van de International Society for Quality in Healthcare (ISQUA) waar ik ook voor optreed als expert.

Het is dit jaar 20 jaar geleden dat Crossing The Quality Chasm gepubliceerd werd door het Institute of Medicine (IOM). Een “landmark report” noemt men zulk manuscript. In dit boek beschrijft men voor het eerst de 6 dimensies van kwaliteit: safe, effective, efficient, timely, equity en patient-centered. Paul, Peter en ik dachten dat het na 20 jaar misschien wel tijd was voor een kritische reflectie op dit model.

Het resultaat van ons werk is te lezen in F1000 Research, een open access platform en het staat jou daar vrij om ons manuscript van de nodige commentaar, suggesties of bemberkingen te voorzien. Refereren naar het model doe je als volgt: Lachman P, Batalden P and Vanhaecht K. A multidimensional quality model: an opportunity for patients, their kin, healthcare providers and professionals to coproduce health. F1000Research 2021, 9:1140 (https://doi.org/10.12688/f1000research.26368.2).

Het “Lachman-Model”, zoals we het nu noemen, zullen we ook een belangrijke plaats geven in het nieuwe Vlaamse Kwaliteitsmodel voor algemene ziekenhuizen. Hierover verneemt u weldra meer. via LIGB-KULeuven en Zorgnet Icuro.

Enkele weken geleden mocht ik het model voorstellen op het Kwaliteit Leeft / Kwaliteit Blijft congres te Antwerpen. Indien interesse kan je de onderstaande video bekijken: “Vanhaecht, K (2021). Een Multidimensionaal Kwaliteitsmodel. Kwaliteit Blijft en Leeft 20 21”, VICO3, 29 april 2021, initiatief van GZA -ZNA, met de steun van Zorgnet-Icuro en gerealiseerd door acerio”.

Vanhaecht, K (2021). Een Multidimensionaal Kwaliteitsmodel. Kwaliteit Blijft en Leeft 20 21”, VICO3, 29 april 2021, initiatief van GZA -ZNA, met de steun van Zorgnet-Icuro en gerealiseerd door acerio.

A Podcast on Humanizing Healthcare

In September I had the pleasure to be interviewed by Dr. Mia Wessels, a junior doctor, good “Mangomoment” friend, and founder of Metanoia Health, a platform on Humanizing Healthcare. It was a great to talk to Mia about my work and hour shared views on the challenges we see for both healthcare and healthcare workers.

The interview is now published as a PODCAST. Listen HERE on Spotify. Sorry for my English speaking friends but it is in Dutch.

Interview KNACK MAGAZINE (Aug 2020)

Op 12 augustus verscheen interview in KNACK MAGAZINE over mentale gezondheid van zorgverleners tijdens COVID19.

Knack Aug 2020

De journalist, Michel Vandersmissen, die het onderwerp goed kende, belde me met de vraag of ik op de hoogte was van “Agressie van bezoekers tegen zorgverleners”. Dit was me niet gekend maar kan me er wel iets bij inbeelden én uiteraard is dat nooit aanvaardbaar maar zeker niet in deze tijden.

De zorg voor de zorgverlener blijft me zorgen baren en ik kijk niet uit naar de komende maanden waar extra werkdruk kan ontstaan als mensen zich niet houden aan de veiligheidsmaatregelen. Zeker de druk op huisartsen vind ik verontrustend. Indien een echte tweede, of derde coronapiek eraan komt, in combinatie met de “gewone griep” dan weet ik niet welk effect dit gaat hebben. Ook het aantal opnames in ziekenhuizen wordt onderschat. Momenteel (mid aug 2020) zijn dat er zo’n 25-30 per dag. Lijkt niet veel maar dat is verdomd wel een hele afdeling (gelukkig niet per ziekenhuis), maar toch mag je deze aantallen niet onderschatten.

Dus oproep:

  • hou je afstand,
  • draag je mondNEUSmasker,
  • durf elkaar aanspreken als iemand het “vergeten” is,
  • tracht te genieten van je bubbel,
  • hou goed contact met elkaar en
  • lieve collega’s “SELFCARE IS NOT SELFISH” !

Meer informatie over dit onderwerp verscheen in de voorbije maanden uitgebreid in de pers. Hier een overzicht dat Deborah Seys voor me maakte:

De Zorgsamen Barometer in de media

Datum Media Titel Link
12/08 Knack Magazine Agressie van bezoekers tegen zorgverleners “Het is de druppel te veel” https://www.knack.be/nieuws/belgie/agressie-van-bezoekers-tegen-het-zorgpersoneel-het-is-de-druppel-te-veel/article-normal-1628577.html
03/07 Geestelijk gezond Vlaanderen De ZorgSamen Barometer: zorgverleners tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk

 

https://www.geestelijkgezondvlaanderen.be/de-zorgsamen-barometer-zorgverleners-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft
02/07 Artsenkrant We zijn zo moe https://www.artsenkrant.com/actueel/we-zijn-zo-moe/article-normal-48447.html
02/07 Artsenkrant Ervaringen delen kan helend werken https://www.artsenkrant.com/magazine/ervaringen-delen-kan-helend-werken/article-normal-48351.html
30/06 HR Magazine Zorgwerkers zijn veerkrachtig maar hebben nood aan psychologische steun https://hrmagazine.be/nl/posts/zorgwerkers-zijn-veerkrachtig-maar-hebben-nood-aan-psychologische-ondersteuning
29/06 Grenzecho Der Akku ist leer: Das Pflegepersonal leidet unter der Corona-Krise https://www.grenzecho.net/38170/artikel/2020-06-29/der-akku-ist-leer-das-pflegepersonal-leidet-unter-der-corona-krise?
29/06 Le Soir Coronavirus: près d’un soignant sur cinq veut changer de métier https://www.lesoir.be/310158/article/2020-06-29/coronavirus-pres-dun-soignant-sur-cinq-veut-changer-de-metier?fbclid=IwAR37dgquRc6FRKkmIF0xvABvikuvsIZqaqs0Yb-DRyeO5SnQ-mCcYx6vSL4
06/2020 Zorgwijzer magazine Veerkracht bijtanken op www.deZorgSamen.be https://zorgwijzermagazine.be/personeel_organisatie/veerkracht-bijtanken-op-www-dezorgsamen-be/
29/06 ATV Een op de vijf zorgverleners wil stoppen https://atv.be/nieuws/een-op-de-vijf-zorgverleners-wil-stoppen
29/06 HLN 1 of de 5 zorgverleners denkt aan stoppen https://www.hln.be/de-krant/1-op-de-5-zorgverleners-denkt-aan-stoppen-ik-heb-nog-nachtmerries~a2521c93/
29/06 Nieuwsblad Een op de vijf zorgverleners wil stoppen https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200629_05003953
29/06 Zorgnet Icuro De ZorgSamen Barometer: medewekers tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk https://www.zorgneticuro.be/nieuws/de-zorgsamen-barometer-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft
29/06 Trudo FM Resultaten ZorgSamen Barometer Medewerkers tonen veerkracht maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk http://trudofm.be/2020/06/29/resultaten-zorgsamen-barometer-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk/
29/06 CT Paramedics Resultaten De ZorgSamen barometer https://ctparamedics.be/nl/blog/resultaten-de-zorgsamen-barometer
03/06 Vlaamse Ouderenraad Resultaten derde ZorgSamen barometer https://www.vlaamse-ouderenraad.be/onderzoek/welzijn-gezondheid-en-zorg/resultaten-derde-zorgsamen-barometer
3/06 Nursing Morele stress in tijden van corona https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC7269895/
26/05 Vlaams Welzijnsverbond Resultaten tweede ZorgSamen barometer impact crisis op psychisch welzijn van de medewerkers zorg en welzijn blijft hoog https://www.vlaamswelzijnsverbond.be/nieuws/resultaten-tweede-zorgsamen-barometer-impact-crisis-op-psychisch-welzijn-van-medewerkers-zorg
15/05 De Morgen Angst en stress bij het zorgpersoneel is torenhoog https://www.demorgen.be/nieuws/angst-en-stress-bij-het-zorgpersoneel-is-torenhoog~b8027037/?referer=https%3A%2F%2Fnews.google.com%2F
15/05 De Standaard Zorgsector maakt zich zelf zorgen (en voelt zich schuldig) https://www.standaard.be/cnt/dmf20200515_04960487
15/05 HLN 1 op de 3 zorgverleners voelt zich schuldig uit vrees het virus over te dragen: “Thuis durven ze hun kinderen zelfs niet te knuffelen”

 

https://www.hln.be/de-krant/1-op-de-3-zorgverleners-voelt-zich-schuldig-uit-vrees-het-virus-over-te-dragen-thuis-durven-ze-hun-kinderen-zelfs-niet-te-knuffelen~a428ee4a/
15/05 Nieuwsblad Eén op drie zorgverleners kampt met schuldgevoelens en angst om familie te besmetten https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200515_04960477
15/05 Zorgnet Icuro Impact crisis op psychologisch welzijn van medewerkers in zorg en welzijn blijft groot (De ZorgSamen Barometer 2) https://www.zorgneticuro.be/nieuws/impact-crisis-op-psychisch-welzijn-van-medewerkers-zorg-en-welzijn-blijft-groot-de-zorgsamen
15/05 De Specialist Impact op psychologisch welzijn van zorgmedewerkers blijft groot (De ZorgSamen) https://www.despecialist.eu/nl/nieuws/impact-op-psychisch-welzijn-van-zorgmedewerkers-blijft-groot-de-zorgsamen.html
15/05 Domus Medica Resultaten 2e ZorgSamen Barometer: impact op zorgverleners blijft groot https://www.domusmedica.be/actueel/resultaten-2e-zorgsamen-barometer-impact-op-zorgverleners-blijft-groot
15/05 Medi-Sfeer Impact op psychisch welzijn van zorgmedewerkers blijft groot (De ZorgSamen) https://www.medi-sfeer.be/nl/nieuws/impact-op-psychisch-welzijn-van-zorgmedewerkers-blijft-groot-de-zorgsamen.html
14/05 Jobat Impact corona op zorgverlener niet te onderschatten https://www.jobat.be/nl/art/impact-corona-op-zorgverlener-niet-te-onderschatten
12/05 De Tijd Helft zorgverleners vermoeid en hyperalert https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/algemeen/helft-hulpverleners-vermoeid-en-hyperalert/10226004.html
05/05 Zorgnet Icuro Online platform: De ZorgSamen: veerkracht van zorgverleners verhogen tijdens én na de crisis https://www.zorgneticuro.be/nieuws/online-platform-de-zorgsamen-veerkracht-van-zorgverleners-verhogen-tijdens-%C3%A9n-na-de-crisis
20/04 VUB Today Interuniversitair onderzoek legt zware impact COVID-19 op mentaal welzijn zorgverleners bloot https://today.vub.be/nl/artikel/interuniversitair-onderzoek-legt-zware-impact-covid-19-op-mentaal-welzijn-zorgverleners-bloot
16/04 Artsenkrant Kwart artsen ‘Angstig’ door COVID-19 https://www.artsenkrant.com/magazine/kwart-artsen-angstig-door-covid-19/article-normal-46359.html
11/04 Knack Vier op de tien zorgverleners heeft angst https://www.knack.be/nieuws/belgie/vier-op-de-tien-zorgverleners-heeft-angst/article-news-1587461.html?cookie_check=1594226019
11/04 De Standaard Enquête onder zorgverleners: een op de drie is bang, de helft is vermoeid https://www.standaard.be/zoeken?keyword=zorgsamen
11/04 HLN Zorgverleners voelen impact coronacrisis: meer dan helft is vermoeid, een op drie is bang https://www.hln.be/nieuws/binnenland/zorgverleners-voelen-impact-coronacrisis-meer-dan-helft-is-vermoeid-een-op-drie-is-bang~a42b5394/
11/04 Nieuwsblad De zorgverleners zijn om en vermoeid: niet gezond om je voortdurend af te vragen of je niet iets fout doet https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20200410_04920133

 

11/04 Zorgnet Icuro Resultaten bevraging naar psychisch welbevinden bij zorgverleners: 3 tot 7 maal meer ernstige klachten https://www.zorgneticuro.be/nieuws/resultaten-bevraging-naar-psychisch-welbevinden-bij-zorgverleners-3-tot-7-maal-meer-ernstige
11/04 Vlaamse Vereniging van Klinische Psychologen Resultaten eerste de “ZorgSamen” barometer 3 tot 7 maal meer ernstige klachten https://vvkp.be/nieuws/resultaten-eerste-de-zorgsamen-barometer-3-tot-7-maal-meer-ernstige-klachten
  De Morgen Bijna twintig procent van zorgverleners denkt aan stoppen https://www.demorgen.be/nieuws/bijna-twintig-procent-van-zorgverleners-denkt-aan-stoppen~b5905c51/
  Planet Health De ZorgSamen, veerkracht voor iederen in zorg en welzijn https://nl.planet-health.be/zorg-gezondheid/de-zorgsamen-veerkracht-voor-iedereen-in-zorg-en-welzijn/
  Doctors4Doctors De ZorgSamen – Medewerkers tonen veerkracht, maar psychologische ondersteuning blijft belangrijk https://www.doctors4doctors.be/nieuws/de-zorgsamen-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk/?utm_source=rss&utm_medium=rss&utm_campaign=de-zorgsamen-medewerkers-tonen-veerkracht-maar-psychologische-ondersteuning-blijft-belangrijk
  MediSquare Een op drie zorgverleners is bang, de helft is vermoeid https://www.medisquare.be/index.php/2020/04/14/een-op-de-drie-zorgverleners-is-bang-de-helft-is-vermoeid/?lang=nl
  Verso Net Impact van crisis op psychisch welzijn blijft groot https://verso-net.be/themas/hrwijs/hrwijs-detail/2020/05/25/Impact-van-crisis-op-psychisch-welzijn-blijft-groot

 

Interview ZORGVISIE over Mentale Nazorg bij COVID-19

‘Mentale nazorg voor zorgverlener is bittere noodzaak’

De continue mentale druk op artsen, verpleegkundigen, schoonmakers en andere zorgwerkers is vergelijkbaar met de impact van een calamiteit. Zonder adequate psychische ondersteuning is er op lange termijn groot risico op klachten als burn-out en PTSS. ‘Mentale nazorg is niet nice-to-have, maar bittere noodzaak’, zegt professor Kris Vanhaecht, expert second victim. ‘Klinisch leiderschap is ook durven praten over emoties.’
coronavirus-gov

DE STANDAARD: ‘Veilige zorg blijft belangrijk, maar warme babbel ook’

INTERVIEW DOOR VEERLE BEEL, Journaliste De Standaard, en verschenen in de weekendkrant op zaterdag 22 december 2019, naar aanleiding van de beslissing van GZA ziekenhuizen om te stoppen met JCI accreditering.

 

Wat vindt u van de keuze van de GZA-ziekenhuizen?

Kris Vanhaecht: ‘Of het de juiste keuze is, zullen we nooit weten. Als de kwaliteit er dezelfde blijft of stijgt, zullen tegenstanders van accreditering (het systeem van internationale audits om een kwaliteitslabel te krijgen, red.) zeggen: zie je wel, het kan zonder. Als de kwaliteit dezelfde blijft of daalt, zullen de believers zeggen: het was een foute keuze. We zullen niet weten wie gelijk heeft, want het is bijna onmogelijk om dit wetenschappelijk te onderzoeken. Hun keuze is in elk geval moedig. Veel ziekenhuizen twijfelen op dit moment. Soms moet je durven te springen en iets in beweging zetten.’

De audits met het oog op de accreditatie hebben wel verbetering gebracht.

‘Zeker, veel schepen zijn erdoor van koers veranderd. De aandacht voor kwaliteit en zeker patiëntveiligheid is de voorbije jaren absoluut gestegen. Er was een extern systeem nodig om zo’n grote verandering in gang te zetten. Er zijn dus zeker niet alleen negatieve effecten. Maar de Vlaamse inspectie bleef actief, en ook de kwaliteitsindicatoren zijn er nog. Het is moeilijk om de effecten van die triade uit elkaar te halen.’

Artsen zouden het moe zijn dat de accreditaties zo hard inzetten op patiëntveiligheid. Er is ook tijd nodig voor de patiënt zelf.

‘Het klopt dat de accreditaties het meest op veiligheid hebben gefocust. Dat is belangrijk: als ik zelf patiënt ben in een ziekenhuis, verwacht ik dat alles in orde is, tot in elk klein detail. Maar voor de manager, de arts en de verpleeg- en zorgkundige waren er misschien te veel regeltjes, te veel werkgroepen en te veel protocollen. In een sector onder druk leidt dat tot wat men “verandermoeheid” noemt. Ik hoor in het buitenland overal hetzelfde: er is een limiet bereikt.’

Het financiële plaatje speelde mee in de keuze van GZA om ermee te stoppen: jaarlijks besparen ze 600.000 euro.

‘Voor de manager, de arts en de verpleeg- en zorgkundige waren er misschien te veel regeltjes, te veel werkgroepen en te veel protocollen’ KRIS VANHAECHT Professor KU Leuven

‘Niet al dat geld gaat naar de accrediteurs. Ziekenhuizen moeten blijven investeren in verbeter­acties die echt nodig zijn. Er kan zeker wel bespaard worden op de hele business die rond het accreditatieverhaal is gebouwd, denk maar aan consultants die het ziekenhuis adviseren bij de hele voorbereiding en bij proefaudits, of vertalers en tolken die een graantje meepikken.’

Hoe de ziekenhuizen toch blijven motiveren om voor kwaliteit te gaan?

‘Veel zorgverleners vinden dat er in de kwaliteitsdiscussie te veel aandacht gaat naar wat fout kan gaan, en dat het positieve te weinig wordt belicht. Er moet ook tijd zijn voor die kleine, waardevolle momenten die een patiënt, familielid én zorgverlener een warm en veilig gevoel geven. Ik noem dat: “van incident tot Mangomoment”. Het is dankzij zulke warme babbels dat je personeel bevlogen en gemotiveerd zal blijven.’

Hebt u al een alternatief?

‘Op vraag van Zorgnet Icuro, de koepel van Vlaamse ziekenhuizen, is vorig jaar aan de KU Leuven een leerstoel opgericht om onderzoek te doen naar ‘de toekomst van het Vlaamse kwaliteitsbeleid’. Ik bekleed die samen met professor Dirk De Ridder. We worden door een ruime klankbordgroep ondersteund en willen samen zoeken wat wenselijk en haalbaar is.’

Hoe pakt u dat aan?

‘Ten eerste willen we nagaan wat de impact is geweest van het kwaliteitsbeleid van de afgelopen tien jaar. Meer dan acht op de tien ziekenhuizen hebben al toegezegd om mee te werken. Vervolgens willen we nagaan wat wenselijk én haalbaar is, onder meer door ook in voorbeeldlanden te gaan kijken. In het finale advies moet de lat wel hoog genoeg blijven. De kwaliteit moet erop vooruitgaan en mag niet stagneren.’

‘Ik weet niet of de Vlaamse zorginspectie over een paar maanden al klaar is om de kwaliteit van ziekenhuizen te bewaken en adviezen te geven. Dat zal nog moeten blijken.’

(Dit artikel verscheen op zaterdag 22 dec 2019 in De Standaard.)

Belangrijke dag voor Mangomoment

BELANGRIJKE DAG VOOR MANGOMOMENT !

Vandaag was het een belangrijke dag voor de toekomst van Mangomoment. Wij hadden immers zopas onze kick-off vergadering van het nieuwe, door Kom op tegen Kanker ondersteunde project, “Op zoek naar een #Mangomoment cultuur” en dit samen met 21 Vlaamse zorgorganisaties.

21 deelnemers

Het werd een interessante, leerrijke, inspirerende en warme bijeenkomst met onze Mangomoment-Ambassadeurs uit ASZ – Aalst/Geraardsbergen/Wetteren Az Damiaan Oostende AZ Alma AZ Herentals az Sint-Blasius AZ Sint-Jan Brugge Oostende AV AZ Turnhout Vzw Stijn: De Klimroos Familiehulp Heilig Hart Ziekenhuis Heilig Hartziekenhuis mol Jan Yperman Ziekenhuis Ieper OLV Ziekenhuis Aalst Asse Ninove Sint-Jozefskliniek Triamant Haspengouw Triamant HQ UZ Leuven Jessa Ziekenhuis Imeldaziekenhuis Bonheiden AZ Sint-Lucas Gent Ziekenhuis Oost-Limburg (ZOL) en Az Vesalius.

Deze ambassadeurs zullen de komende drie jaar samen zoeken naar inspirerende en warme zorgmomenten. Ze zullen in de komende weken ieder 3 teams selecteren die aan dit project kunnen meewerken. De multidisciplinaire leden van de teams worden ondersteund in de uitbouw van een Mangomoment Cultuur. Op basis van lokale inspiratieworkshops, regionale kennisdeling, netwerkbijeenkomsten KU Leuven en in 2021 een eerste symposium gaan we samen van start. Binnen 18 maanden verwelkomen we nog eens 20 andere zorgorganisaties die de huidige topteams kunnen vervoegen. Wenst u zich nu reeds kandidaat te stellen, dan kan dat, maar eerst gaat al onze aandacht naar deze eerste groep. De expertise die vandaag gedeeld werd en de talrijke initiatieven die werden toegelicht, stemmen ons meer dan hoopvol dat dit een boeiend traject zal worden. Kennis vermenigvuldigen door te delen, daar gaan we voor.

21 deelnemers groepsfoto

Wenst u meer informatie, ga dan eens kijken op www.mangomoment.org of je kan altijd met ons contact opnemen via onze projectcoördinator Evamarie.Castro@kuleuven.be

Laat je, zoals reeds 2300 andere personen, inspireren door ons boek “Mangomoment, met een klein gebaar naar warmere zorg”. MISSCHIEN WEL EEN IDEAAL KERSTGESCHENK… Bestel snel via https://www.acco.be/nl-be/items/9789463792479/Mangomoment
Wenst u liever de Engelstalige versie van ons boek, dan moet u nog even wachten, maar vanaf Februari 2020 zal dit ook beschikbaar zijn.

What are all these “Mangomoment” tweets about???

“I am convinced that a Mangomoment brings Joy in Life for patients & family and Joy in Work for healthcare professionals.” 

Recently we have published lots of tweets about “Mangomoments“. I receive lots of positive feedback on the new campaign but also some questions from international colleagues as most of the Mangomoment-stuff is in Dutch. That is why I publish this new blog with information for my international social network. I hope you find it interesting and look forward to your feedback.

Follow us on twitter: @MangoLIGB or visit the website www.mangomoment.be or more info on the project and background www.ligb.be

The coverage on the national television news on Saturday Feb 3, can be found here (in Dutch) and you can also read our KULeuven BLOGT (in Dutch).

Mango logo foto 2018

How did I get inspired by Mango’s?

Two months after waking up from coma in intensive care, Viviane described how hard it was lying in bed all the time, what the sound of the bedside alarms did to her, what the gray ceiling looked like, how she heard the voices of deceased family members and saw them standing next to her bed, and why she thought about euthanasia,… Her reflections were captured on a documentary by a journalist, Annemie Struyf, who stayed for two weeks as an observer at an intensive care unit in a major teaching hospital (UZ Leuven), and who was clearly emotional as she was touched by Viviane’s story. Following a tense silence, the journalist asked: “Is there something I can do now for you, that would make you happy?”. Viviane’s answer was surprising … “a mango, I would really like to taste a mango again, that is what I really like”. At the last day of her observation, the journalist brought Viviane a mango. Viviane was touched and became emotional, expressing that she “will never ever forget this moment” (Via Annemie, 2015).

Why was I confused about this emo-moment at Leuven ICU?

The documentary confused me. How was it possible that none of the healthcare workers had asked her this basic question: “What can I do now for you, to make you happy?” And how can a “mango” give a patient such an unforgettable moment? I got in touch with the journalist, informed her about my work on quality, patient safety and second victims and asked her if the scene was set up or that it just spontaneously happened. “Of course it was spontaneous, it just happened, there was positive chemistry between us” the journalist replied.

A year later, we have finished the pilot phase of the “in search of Mangomoments, from never to always events” campaign within oncology. With the support of  Kom Op Tegen Kanker (Stand up to Cancer), the effort has yielded over 200 Mangomoments-stories, provided by cancer patients, family members and healthcare professionals. They bring happiness and joy.

How is “Mangomoment” defined and can these examples help you to understand our concept?

Mangomoments are small, unexpected, surprising, nearly unnoticeable acts or gestures during daily care activities, which are of great value in the care experience of patients, residents, families and/or healthcare professionals. They happen during normal care activities and are different from events like “make a wish” or “VIPs visiting the children’s hospital”.

The following three examples serve to illustrate: 1) the story of the lady who was just diagnosed with breast cancer and her physician came to her room at the end of his working day, without his white coat, just to be with her for five minutes and listen to her or 2) the story that was told by the director of a nursing home who was asked to take a picture in the snow of two residents in love – a photograph that became their Christmas card or 3) the story of a lady who told us that her Mangomoment of the day was the arrival of the housekeeping lady, because she was the only one not asking questions about fatigue, pain and nausea but chose to share the daily news from the tabloids in a normal, everyday kind of conversation.

Are Mangomoments linked with “micromoments of positive resonance”?

Dr. Barbara Fredrickson, professor of psychology at the University of North Carolina, argues that people need to get essential daily nutrients, not only from food, but also from a laugh, a hug or even a smaller moment of positive emotion, especially with someone with whom they click, as they open themselves up to one another and connect. The kinds of nutrients found in the “positive chemistry” as described by the journalist. These micro-moments of positive resonance build bonds, weave the social fabric that creates our communities and promote health (Fredrickson, 2013).  Peter Pronovost states that we should actively search for micromoments of positive resonance and they should expand to how clinicians treat one another as well (Pronovost, 2016). In our recent work on second victims with clinicians involved in adverse events, we found that an open, non-blame, culture and personal positivism play an important role in the aftermath of such an event (Van Gerven et al., 2016). Second victim symptoms like hypervigilance, fear, stress, shame, doubt and flashbacks, do not help clinicians in openly disclosing the events and restore trust. This lack of openness and communication makes clinicians feel uncomfortable towards patients, family members and their own team members. Having positive care experiences can make clinicians more resilient and enhance their work engagement.

What has Dame Judy Dench got to do with Mangomoments?

I still wondered if it was a coincidence that Viviane asked for a “mango” during her ICU stay. In October 2017, Dame Judy Dench, the actress and Academy Award winner, better known as “M” in the James Bond movies, appeared in Victoria & Abdul, a movie on the friendship between the empress and her Indian clerk. As their friendship deepens, the queen begins to see a changing world through new eyes, joyfully reclaiming her humanity. When Victoria and Abdul are walking through the park and Victoria asks “A mango, what is it?”, Abdul answers “The queen of fruit!  In India, gifting a basket of mangoes is considered a gesture of friendship. The sacred mango tree is a symbol of love.” The movie trailer concludes “A queen for a queen. Abdul Karim, introduced Victoria to the mango, and made the world a little sweeter”.

So please join our Mangomoment-movement and make healthcare a little …

Maybe it is time for healthcare to make Mangomoments more objective and discuss them during interprofessional briefings. It will bring happiness to patients and families and perhaps they can decrease burnout by enhancing engagement and Joy in Work (Perlo et al, 2017). Maybe even high impact scientific journals should launch next to editorials & viewpoints, a section on “Mangomoments” and help us to make healthcare a little sweeter.

This blog is based on my recent perspective in Lancet Oncology and the Blog at KULeuven BLOGT:

Vanhaecht, K. (2018). In search of Mangomoments.                                                                       The Lancet Oncology, 19 (2), art.nr. https://doi.org/10.1016/S1470-2045(18)30034-2, 165.

I acknowledge all members of the Mangomoment team (Elly, Ellen, Deborah, Ellen and Luk) at the Leuven Institute for Healthcare Policy, KU Leuven and Kom Op Tegen Kanker (Flemish Cancer Foundation) for the unrestricted grant. Thank you to Annemie Struyf, the journalist, for the inspiration. A special thank you to Pedro Delgado and Maureen Bisognano of the Institute for Healthcare Improvement (IHI) for their help in writing the Lancet Oncology perspective. Thanks to Sarah Somers of KU Leuven News Agency for the help with the KULeuven BLOG and the Press-team of KU Leuven (Tine, Sigrid, Bregt, Sarah), Press team of Leuven University Hospitals (Suzy & Sara) and the incredible team of KOTK (Inge, Isabel, Karen, Anja, Lieve, Chris, Marina, Daniel, Hedwig, Marc and colleagues).

Ethical Committee: The campaign is approved by the Ethical Committee of Leuven University Hospitals, Leuven, Belgium with reference number B322201731927

Funding Agency: The campaign is funded by the Stand Up To Cancer, Kom Op Tegen Kanker, with an unrestricted grant

References:

Via Annemie (2015). Eén.be. https://communicatie.een.be/via-annemie–annemie-struyf-op-intensieve-zorg (last accessed 01/03/2018)

Fredrickson, B. L. (2013). Love 2.0. New York: Hudson Street Press/Penguin.

Pronovost, P. (2016). Patient Care: What’s Love Got to Do with It? Armstrong Institute Blog. Available at https://armstronginstitute.blogs.hopkinsmedicine.org (last accessed 01/03/2018)

Van Gerven, E., Bruyneel, L., Panella, M., Euwema, M., Sermeus, W., Vanhaecht, K. (2016). Psychological impact and recovery after involvement in a patient safety incident: a repeated measures analysis. BMJ Open, 6 (8), art.nr. 27580830

Victoria & Abdul (2017). A humble servant and a mighty queen. Universal Pictures. https://www.facebook.com/UniversalPicturesBelgium/videos/10212913638329628/

Perlo J, Balik B, Swensen S, Kabcenell A, Landsman J, Feeley D. (2017). IHI Framework for Improving Joy in Work. IHI White Paper. Cambridge, Massachusetts: Institute for Healthcare Improvement.

And if you ask us if we are supported ?

Yes we are! Even our Flemish Minister for Health, Jo Vandeurzen, published a video message on Mangomoments (in Dutch):

 

 

And to end this blog … just some “Mangomoment” fun I received from my colleague Barbara … as everybody is linking me now with Mango’s …

 

 

MANGOMOMENT is a registered Trademark by KU Leuven.